Kamer zet eerste stap naar afschaffing van de Senaat

De Belgische Kamer van Volksvertegenwoordigers heeft een eerste formele stap gezet in de richting van de afschaffing van de Senaat. Een parlementaire procedure werd opgestart die de weg moet vrijmaken voor een grondwetsherziening. Het is een historisch moment: de Senaat, opgericht in 1831, zou na bijna twee eeuwen van het politieke toneel kunnen verdwijnen.

Wat is de Senaat eigenlijk?

De Senaat is de tweede kamer van het Belgische parlement, naast de Kamer van Volksvertegenwoordigers. In het klassieke tweekamerstelsel diende de Senaat als 'chambre de réflexion' — een rem op overhaaste wetgeving. Na de zesde staatshervorming van 2014 verloor de Senaat echter al een groot deel van zijn bevoegdheden en werd hij omgevormd tot een vergadering van gecoöpteerde senatoren en vertegenwoordigers van de deelstaatparlementen. Vandaag heeft hij nog maar een beperkte rol bij de herziening van de grondwet en de behandeling van bepaalde bijzondere wetten.

Waarom nu?

De discussie over de relevantie van de Senaat sleept al jaren aan. Critici wijzen op de hoge kostprijs van het instituut en de beperkte toegevoegde waarde na de hervormingen van 2014. Voorstanders van afschaffing argumenteren dat een federale staat met sterke deelentiteiten zoals België geen tweede federale kamer meer nodig heeft, omdat de gewesten en gemeenschappen al vertegenwoordigd zijn via hun eigen parlementen. De huidige federale coalitie lijkt politieke wil te hebben om deze langverwachte stap effectief te zetten.

Wat betekent dit in de praktijk?

Een afschaffing van de Senaat vereist een herziening van de grondwet, wat een bijzondere meerderheid vraagt: twee derde van de stemmen in het parlement, met aanwezigheid van minstens de helft van de leden. Dat is geen sinecure. De procedure die nu werd opgestart, is slechts het begin van een langer traject. Pas na verkiezingen en opnieuw samengestelde kamers kan zo'n herziening effectief worden doorgevoerd. Het pad naar een definitieve afschaffing is dus nog lang.

Wat betekent dit voor jouw portemonnee?

De Senaat kost de belastingbetaler jaarlijks tientallen miljoenen euro's. Exacte besparingscijfers hangen af van de concrete uitvoering — worden de senatoren gewoon ontbonden, of worden bepaalde taken elders ondergebracht? — maar het is duidelijk dat een volledige afschaffing op termijn een niet te verwaarlozen besparing kan opleveren voor de federale begroting. Voor de gewone burger verandert er op korte termijn weinig: wetten worden nog steeds gemaakt, debatten nog steeds gevoerd. Maar op langere termijn zou een slanker parlement kunnen leiden tot efficiëntere besluitvorming en lagere werkingskosten.

Lees ook Stuurloos schip voor Brazilië: Belg leefde in slavernijomstandigheden

Dit artikel werd mede opgesteld met ondersteuning van artificiële intelligentie, conform de EU AI Act. De redactie blijft eindverantwoordelijk voor de inhoud.