Supermaan: spektakel of overdreven hype?

Elke paar maanden duikt de term 'supermaan' op in nieuwsberichten en op sociale media: de maan zou groter, helderder en spectaculairder zijn dan normaal. Maar klopt dat ook wetenschappelijk? Astrofysicus en wetenschapscommunicator Neil deGrasse Tyson stelde die vraag recent openlijk via een korte video op X (voorheen Twitter), en daarmee zette hij een interessant debat op gang over hoe media en publiek omgaan met astronomische fenomenen.

Wat is een supermaan eigenlijk?

De baan van de maan om de aarde is geen perfecte cirkel, maar een ellips. Dat betekent dat de maan soms dichter bij de aarde staat — het zogenaamde perigeum — en soms verder weg, het apogeum. Wanneer een volle maan samenvalt met een moment waarop de maan zich dicht bij het perigeum bevindt, spreekt men van een 'supermaan'. Het verschil in schijnbare grootte bedraagt echter slechts enkele procenten in vergelijking met een gewone volle maan — een onderscheid dat voor het blote oog nauwelijks waarneembaar is. Ter illustratie: het is alsof je een muntje van één euro naast een muntje van 1,05 euro legt en beweert dat het tweede 'super' groot is.

Tyson daagt het publiek uit

In zijn video, gedeeld op 3 april 2025, stelt Tyson de vraag hoe mensen zich verhouden tot het fenomeen van de supermaan. Hij is bekend om zijn kritische maar toegankelijke benadering van populaire wetenschap, en deze video past in die lijn. Zonder de exacte inhoud van de video te kunnen citeren — de primaire bron is een videolink zonder transcript — is de centrale boodschap duidelijk: Tyson wil dat kijkers nadenken over de kloof tussen wetenschappelijke realiteit en de manier waarop media astronomische gebeurtenissen opkloppen tot sensatie.

Media en de supermaan-inflatie

De term 'supermaan' werd niet uitgevonden door astronomen, maar door astroloog Richard Nolle in 1979. Professionele sterrenwachten en astronomen gebruiken de term zelden of nooit in wetenschappelijke publicaties. Toch overneemt de pers de benaming gretig, vaak vergezeld van foto's die met een telelens zijn genomen om de maan groter te laten lijken dan ze in werkelijkheid is. Dat is geen wetenschapsjournalistiek — dat is visuele misleiding, hoe mooi het plaatje ook is.

Wat mag je dan wél verwachten?

Een volle maan die samenvalt met het perigeum is zeker een mooi schouwspel, en een goede reden om eens naar de avondhemel te kijken. Maar verwacht geen dramatisch visueel verschil met een gewone volle maan. Als je echt onder de indruk wil zijn van de maan, is een verrekijker of een eenvoudige telescoop een veel betere investering dan te wachten op de volgende 'super'-maanbelofte van een tabloid. Tyson's vraag — wat is jouw relatie met de supermaan? — is in dat opzicht een uitnodiging tot gezond scepticisme, niet tot cynisme. Kijk omhoog, maar doe het met kennis van zaken.

Lees ook Artemis II gelanceerd: mensen op weg naar de maan

Dit artikel werd mede opgesteld met behulp van AI-technologie, conform de EU AI Act. De redactionele beoordeling en wetenschappelijke contextualisering zijn van de redactie van Nieuwssite.be.