Advocaat Damen pleit voor duidelijk integratiedebat zonder taboes

Topadvocaat Walter Damen (52) trekt in het weekblad Dag Allemaal van leer tegen de manier waarop het migratiedebat in België momenteel wordt gevoerd. Volgens Damen wordt het onderwerp te vaak vermeden of te omzichtig aangepakt, terwijl een open en eerlijk gesprek net broodnodig is. Hij roept op om wie grenzen overschrijdt daar duidelijk op aan te spreken — zonder omwegen.

Aanpassen is geen vies woord

De kern van Damens betoog draait rond het begrip 'aanpassen'. Dat woord heeft in het huidige debat een negatieve bijklank gekregen, alsof het verwijst naar assimilatie of het uitwissen van iemands identiteit. Damen verwerpt die redenering. Voor hem is wederzijdse aanpassing simpelweg de voorwaarde voor een functionerende samenleving — iets wat geldt voor nieuwkomers én voor wie al generaties lang in België woont.

Die nuance ontbreekt te vaak in het publieke debat, vindt hij. Wie aanpassing bepleit, wordt al snel in een politiek hokje geduwd. Damen wil dat patroon doorbreken en pleit voor een gesprek dat gebaseerd is op wederzijds respect, maar zonder de zachte handschoenen aan te trekken wanneer dat niet gepast is.

Minderheid mag het geheel niet bepalen

Damen maakt een duidelijk onderscheid tussen de meerderheid van migranten die wél hun best doen om te integreren, en een kleinere groep die dat niet doet of die grenzen opzoekt. Die minderheid mag het beeld van de hele gemeenschap niet kleuren, maar mag ook niet ongemoeid worden gelaten uit politieke correctheid. Duidelijkheid is hier geen aanval, maar een teken van respect — voor de samenleving én voor de nieuwkomer zelf.

Lees ook Iran dreigt Straat van Hormuz af te sluiten bij aanhoudende blokkade

Het is een redenering die je ook terugvindt in bredere Europese debatten over integratie. In Nederland, Duitsland en Frankrijk worstelen beleidsmakers met exact dezelfde spanning: hoe communiceer je duidelijke normen zonder te vervallen in stigmatisering? België — en bij uitbreiding Vlaanderen — is daarin geen uitzondering. De discussie over inburgeringsplicht, taaleisen en sociale cohesie loopt al jaren, maar een echt maatschappelijk akkoord over de grenzen van tolerantie blijft uit.

Debat in tijden van polarisering

Dat een advocaat — en geen politicus — dit debat opent, is veelzeggend. Damen is gewend om complexe dossiers te ontleden en standpunten te verdedigen op basis van argumenten, niet op basis van ideologie. Zijn tussenkomst illustreert hoe het migratiedebat inmiddels alle lagen van de samenleving doordringt: van de rechtbank tot de keukentafel, van het Vlaams Parlement tot het weekblad.

Of zijn oproep tot openheid effectief iets in beweging zet, valt te bezien. Het debat is in België al lang gepolariseerd, waarbij elke uitspraak over migratie en integratie onmiddellijk door een politieke filter wordt gezogen. Toch is het opvallend dat steeds meer stemmen uit onverwachte hoeken — juristen, academici, artiesten — aandringen op nuance én duidelijkheid tegelijk. Misschien is dat het begin van een ander soort gesprek.