Softwarefout laat Izegemnaren vier keer te veel betalen voor afval

Inwoners van Izegem en Ingelmunster kregen de afgelopen weken een onaangename verrassing in hun brievenbus: facturen voor afvalophaling die soms vier tot vijf keer hoger lagen dan normaal. De oorzaak? Een softwarefout in het nieuwe weegsysteem van afvalintercommunale IVIO, dat pas recent werd uitgerold in de twee West-Vlaamse gemeenten. Wie dacht dat zijn volle gft-bak 4 kilogram woog, zag 40 kilogram op zijn rekening verschijnen.

Nieuw systeem, oude problemen

IVIO stapte onlangs over op een systeem waarbij het gewicht van de aangeboden afvalzak of -bak rechtstreeks bepalend is voor wat de burger betaalt. Het principe is eenvoudig: hoe meer afval je aanbiedt, hoe meer je betaalt. Dat moet mensen aansporen om minder restafval te produceren en meer te sorteren. Een logisch en ecologisch verantwoord idee — zolang de weegschaal correct staat afgesteld.

Maar precies daar liep het mis. Door een fout in de software die de weegdata verwerkt, werden gewichten structureel te hoog geregistreerd. Zo betaalden sommige inwoners voor 10 kilogram afval, terwijl ze er in werkelijkheid maar 5 kilo aanboden. In andere gevallen werden gewichten zelfs vermenigvuldigd met een factor vier of vijf. IVIO bevestigt de fout en zegt dat het om een technisch probleem gaat, niet om fraude of opzet.

Sociale media lopen warm

De klachten kwamen in eerste instantie massaal binnen via sociale media, waar bewoners hun facturen met elkaar begonnen te vergelijken. Al snel werd duidelijk dat het niet om een eenmalig geval ging, maar om een systematisch probleem dat een groot deel van de betrokken huishoudens trof. IVIO erkent de situatie en belooft dat alle te veel aangerekende bedragen worden rechtgezet. Wanneer dat precies gebeurt en hoe de terugbetaling verloopt, is op dit moment nog niet volledig duidelijk.

Waarom is dit ook voor andere Vlamingen relevant?

Izegem en Ingelmunster zijn geen uitzondering in de bredere Vlaamse context. Steeds meer intercommunales en gemeenten stappen over op diftar — een systeem waarbij je betaalt naar gelang het gewicht of volume van je aangeboden afval. Vlaanderen loopt hiermee internationaal zelfs voorop. Maar deze zaak toont aan hoe kwetsbaar zulke digitale systemen zijn. Een kleine softwarefout heeft onmiddellijk financiële gevolgen voor duizenden gezinnen. Voor wie het al moeilijk heeft om de eindjes aan elkaar te knopen, kan een verkeerde factuur van tientallen euro's een serieuze tegenvaller zijn.

Lees ook Iran ontkent akkoord over overdracht verrijkt uranium aan VS

De kwestie werpt ook bredere vragen op over de controle op zulke systemen: wie verifieert of de weegdata kloppen voordat facturen worden verstuurd? En welke rechtsmiddelen hebben burgers als de fout al is gemaakt? IVIO heeft alvast aangegeven de nodige stappen te zetten om het vertrouwen van de inwoners te herstellen. De bal ligt nu in hun kamp.

Dit artikel werd mede samengesteld met behulp van artificiële intelligentie, conform de EU AI Act. De eindredactie ligt bij de redactie van Nieuwssite.be.